Una istòria de latin...
Un glossari vos pòt ajudar per la compreneson d'aquel tèxt : los mots joslinhats vos mandan a la revirada en francés.
Lo jovent qu'anèt estudiar a París

Autres còps, dins un vilatjon de la montanha negra, viviá un junòme plan abelugat e esperdigalhat. Aimava de legir, emai bretonejava un pauc de franchimand, causa rara a l'epòca !

Un jorn, a fòrça d'ausir la messa, l'enveja lo prenguèt d'anar estudiar lo latin e la teologia. Lo quite rector del vilatge anèt suplicar lo paire que lo daissèsse partir :

- Aquel pichon tant intelligent, çò diguèt, serà l'onor de sa familha !
- Va plan, respondèt lo paire, se vòl estudiar li pagui los estudis.

L'endeman, a primalba, lo gojat se metèt la saca sus l'esquina e partiguèt en fiulejant. Al cap d'un mes, èra a París.

Solament, aquel mecós, tanlèu arribat dins la vilassa, las polidas parisencas li agradèron mai que non pas los estudis. Passèron tres setmanas : a l'escòla i anava quitament pas, lo fenhant ! Cada ser fasiá ribòta e se bandava a la clau . Amb aquò quitava pas d'escriure a l'ostal que li mandèsson d'argent.

E ne voliá talament que son paire emai sa maire comencèron de se demandar se i aviá pas quicòm de mai o de mens… Avián un amic a París que li escriguèron per qu'ensajèsse de veire onte passavan totes aqueles sòuses. L'amic o veguèt emai o diguèt. Los parents comprenguèron, mas faguèron pas res e diguèron pas res a degun, pas solament al rector. Preparavan quicòm…

La meteissa annada, per Nadal, l'enfant tornèt a l'ostal. Arribèt a boca de nuèit. Tanlèu lo veire, lo vièlh li faguèt :

- E ben, pichon, t'agrada París ?
- Je me consacre à mes études, respondèt l'enfant en francés (sabiá pas un mot de latin mas aviá agut lo temps d'aprene lo parisenc en galanta companhiá, aquel coquinàs.
- Vòls dire que trabalhas fòrça ?
- Trabalhi tota la jornada, emai la nuèit. I vau de vam, sabètz. Lo quite Rabelais ne fasiá pas coma ieu ne fau.

" Canalha, pensèt lo paire, putassièr, galabontemps, ibronhàs, paucval, fug-l'òbra ! Al sanctus t'espèri… ! " E lo menèt dins l'estable.

- Me voldriás pas dire qualques mots en Latin, diga ? Cossí dises lo chaval ?
- E ben, lo chaval se ditz : chavallús.
- Va plan. E la carreta, cossí es ?
- La carreta, aquò's la carretús.
- Es una polida lenga. E cossí se ditz : la forca ?
- Es la forcús.
- Vesi qu'as plan trabalhat. E lo
fems ?
- Lo fems es : lo femús.
- E lo camp ?
- Es lo campús.
- Vesi que siás plan sabent, diguèt lo paire. Vesi qu'ai pas degalhat mos sòuses, mas a comptar de uèi serà pas pus çò meteis. Las causas van cambiar : cada matin, a cinc oras, prendràs lo chavallús, l'atelaràs al carretús, prendràs la forcús, cargaràs lo femús, aniràs al campús, e a l'escòla i tornaràs pas pus !


Fòto de Joan-Loís Cosin :que siaga aicí mercejat !
Tornar al calendièr de l'Avent ?
Tornar al somari ?